Ecz.Av.Doğal Delege Serhat Salim AKTAŞ
JEO-ECZACILIK(geo-pharmaceutical/Pharmaceutical Geopolitics)
Daha önce ifade edildi mi,tartışıldı mı, bu konuda yazı yazıldı mı bilmiyorum. Ama jeopolitik varsa, jeoekonomi var ise jeo -eczacılık da olmalıdır ve gündemimizde yer almalıdır, görüşündeyim. Bu salt, her konuyu eczacılık gözlüğü ile görme sevdamdan kaynaklanmamaktadır. Sağlık hakkı, İlaç ve Eczacılık hizmeti kapsamında değerlendirmeye çalışacağım.
Jeo-eczacılık, doğal minerallerin ilaçta kullanımı değildir. Jeolojik kaynakların ilaç üretimindeki rolü ile ilgilenmez.
Jeo; yerküre anlamındadır, jeo- eczacılık; yeryüzünde ve özelde ülkemizde ilaç ve eczacılık stratejileri, ilaç güvenliği politikaları olarak tanımlanabilir. Daha önceleri Pharaceutical security daha sık kullanılan terim olarak karşımıza çıkmaktaydı. Ancak tam olarak söylediğimizi izaha yetersiz kalıyordu. Bu nedenle jeo eczacılık kavramı daha kapsamlı olarak düşünülebilir. İlaç tedarik zincirinin kesintisiz ve güvenli olması, sağlık hakkı kapsamında, ilaç ve eczacılık hizmetinin güvenli-sürekli ve kesintisiz sağlanması için gerekli girişimler ve stratejiler olarak tanımlanabilir.
Eczacılık jeopoliği, ilaçların, aşıların ve kritik farmasötik hammaddelerin üretimi, dağıtımı, erişimi ve kontrolünün; küresel güç dengeleri uluslararası ilişkiler, stratejik bağımlılıklar ve ulusal güvenlik politikaları tarafından nasıl şekillendirileceğini inceler. Etken madde üretiminde dışa bağımlılık, kritik ilaçlarda stratejik stok politikaları, aşı diplomasisi, küresel tedarik kırılganlıkları, egemenlik hakkı olarak ilaçta milli yeterlilik konularını görev bilir.
Bu çerçevede ilaç, yalnızca halk sağlığı unsuru değil, aynı zamanda ekonomik dayanıklılık, diplomatik güç ve ulusal güvenlik açısından değerlendirilmektedir.
Ülkeler arası güç dengesi, ilaç üretim bağımlılığı, ilaç ve sağlık sistemlerinin güvenliğini kastediyorum. Tabi ki kamunun görevidir ama ayrıca, Anayasa madde 135 ‘de “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları” olarak tanımlanan, Türk Eczacıları Birliği Merkez Heyeti ve Eczacı Odalarının da görevidir.
Nöbet hakkı, İlaç tedariği, Teknolojik ilaçların ülkemizden kaçması, İlaç fiyat politikaları, Eczacı sayısı, Eczane sayısı, Eczacılık Fakültesi sayısı, Sanayi-Fakülte işbirliği, TEB-Fakülte işbirliği, İlaç yokluğu, İlaç güvenliği, İlaç etken maddesi üretimi, Ar-Ge çalışmaları, Farmakovijilans, Farmakoekonomi, İlaç geri ödeme, Geçici Koruma Kapsamındaki misafirlere verilen sağlık hizmetlerinin maliyeti, Eczanelerin ekonomik ve Stratejik devamlılığı, Eczacının sahip ve mesul müdürünün eczacı olmasının güvencesi, Eczacılık eğitiminin kalitesi, Akreditasyon, Sanayide Eczacı istihdamı, Dağıtım kanallarında kalite gibi pek çok konu ve kavram Jeo-eczacılığın konusudur tabi ki.
Eczacı işsizliği, 2013 sonrası girişli meslektaşlarımızın eşit haklara sahip olması, Yardımcı Eczacılık saçmalığının kaldırılması, kamuda daha etkin ve daha çok Eczacı istihdamı da eklenebilir tabi ki.
Nöbet hakkı dedim, biraz açayım. İlaç ve eczacılık hizmeti kamu hizmetidir. Kamu hizmeti olmasının en önemli özelliği sürekliliği ve devamlılığıdır.24 saat kesintisiz devam etmesidir. Sağlık alanında hizmet veren tüm paydaşlar 24 saat hizmet vermenin, emeğinin karşılığını az ya da çok alırlar. Maalesef sadece eczacılar hariç. Nöbet hizmeti vererek, kesintisiz ilaç ve eczacılık hizmeti sunan meslektaşların bunun ekonomik ve sosyal karşılığını almalıdır. Öncelikli bir konu olmalıdır, kanaatindeyim.
Son olarak; yaklaşık 100 gününü tamamlayan, Kasım 2025 de “Umut” olarak göreve gelen, meslektaşlarımızın çoğunluğunun desteğini alan 45. TEB Merkez Heyeti kulaktan dolma bilgilerle, bize uygun olmayan, angarya görevler tanımlamayı bırakmalıdır.
Çünkü bizler, Türk Eczacıları Birliği Merkez Heyetinden ve Eczacı Odalarımızdan; Jeo eczacılığı gündemine almasını, güvenilir kaynaklardan alınacak verilerin üst düzey stratejik bakış ile işleyerek, en uygun senaryoları hazırlamasını ve kurumun bilgi birikimini meslektaşlarının günlük yaşamına ve geleceğine aktarmasını bekliyoruz.
Saygılarımla…
27.02.2026
