Tamamen yapay zeka ile tasarlanan bir ilaç, tarihte ilk kez onay öncesi son aşamaya geldi
İlaç endüstrisinde tarihi bir eşik aşılmak üzere. Insilico Medicine tarafından tamamen yapay zeka ile geliştirilen Rentosertib adlı ilaç, onay öncesi son duruma geçerek önemli bir ilke imza attı.
donanimhaber.com/Erdem Çınar
Yapay zeka alanında yaşanan artış, farklı alanlarda da teknolojik sıçramaları tetiklemeye devam ediyor. Son aylarda yaşananlar, ilaç endüstrisinin de bunlardan biri olacağını gösteriyor. Nitekim bu alanda önemli bir eşik aşılmak üzere. Insilico Medicine tarafından tamamen yapay zeka ile tasarlanan ilk ilaç, onay öncesi son aşama olan Faz 3 klinik denemelere başlamak üzere.
Rentosertib adı verilen bu deneysel ilaç, ölümcül bir akciğer hastalığı olan idiyopatik pulmoner fibrozun tedavisi için geliştirildi. Söz konusu hastalık yalnızca ABD’de her yıl yaklaşık 40 bin kişinin hayatını kaybetmesine yol açıyor ve mevcut tedaviler hastalığın seyrini durdurmakta oldukça sınırlı kalıyor. Haziran ayında Nature Medicine’da yayımlanan Faz 2 sonuçları, Rentosertib’in bu alanda umut verici sonuçlar ortaya koyduğunu gösteriyor.
Çin’de yürütülen ve 71 hastayı kapsayan çalışmada, ilacı en yüksek dozda (60 mg) alan hastalarda akciğer kapasitesini gösteren “zorlanmış vital kapasite” değerinde ortalama 98,4 mL’lik bir artış gözlemlenirken, plasebo grubunda ortalama 20,3 mL’lik bir düşüş kaydedildi. Üstelik bu iyileşme, ciddi yan etkiler rapor edilmeden elde edildi.
Rentosertib’i asıl sıra dışı kılan nokta ise yalnızca klinik sonuçları değil, geliştirilme hızı. Geleneksel ilaç keşfi süreçlerinde bir molekülün insan üzerinde test edilecek aşamaya gelmesi genellikle 4 ila 5 yıl sürerken, Insilico bu süreyi iki yılın altına indirmeyi başardı. Şirket, kendi geliştirdiği yapay zeka platformu sayesinde yalnızca 78 molekülü tarayıp test ederek 18 ay gibi kısa bir sürede erken keşif aşamasını tamamladı. Bu çalışma, yapay zekanın farmakoloji alanında Ar-Ge verimliliğini dramatik biçimde artırabildiğini gösteren en somut örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Eğer Faz 3 denemeler de başarıyla tamamlanır ve düzenleyici onay alınırsa, Rentosertib tamamen yapay zeka tarafından keşfedilip tasarlanan ilk onaylı ilaç olarak tarihe geçebilir. Bu da yalnızca pulmoner fibroz için değil, ilaç geliştirme süreçlerinin tamamı için yeni bir çağın kapısını aralayabilir.
Yapay Zeka Destekli İlaç Projelerine Yatırım Hızla Artıyor
Bu gelişme, yatırımcıların yapay zeka destekli ilaç keşfine olan ilgisinin neden son dönemde hızla arttığını da açıklıyor. PitchBook verilerine göre, 2025’in ilk üç çeyreğinde yalnızca bu alana odaklanan şirketlere toplam 2,7 milyar dolarlık girişim sermayesi yatırımı yapıldı. Küresel ilaç sektörünün yapay zeka yatırımlarının 2034’te ise 16,5 milyar dolara kadar çıkması bekleniyor.
Büyük ilaç şirketleri de bu yarışta geri kalmamak için agresif adımlar atıyor. Ekim 2025’te Eli Lilly, Nvidia ile ortaklık kurarak bir ilaç şirketine ait “en güçlü süper bilgisayar” olacağını iddia ettiği bir sistem inşa edeceğini duyurdu. Ocak 2026’da devreye girmesi planlanan ve binin üzerinde GPU barındıracak bu altyapı, milyonlarca potansiyel ilacın aynı anda tasarlanıp test edilebildiği bir “yapay zeka fabrikası” olarak konumlandırılıyor. Benzer şekilde, OpenAI destekli Chai Discovery de yapay zekayla yeni ilaçlar geliştirme konusunda dikkat çekici çalışmalar imza atıyor. Tüm bu gelişmeler, yapay zekanan ilaç geliştirme süreçlerini de kökten değiştirmek üzere olduğunu gösteriyor.
Kaynak: https://www.donanimhaber.com/yapay-zeka-ile-tasarlanan-bir-ilac-ilk-kez-onay-asamasina-geldi--200471
